Pisma-zebrane-Papczynski.indb

listy i dokumenty 1278 Przyczyna druga: rozluźnienie dawnego przestrzegania reguły zakonnej 34. Teologowie zakazują także trwania w Zakonie, który zaczął się rozluźniać, i zezwalają na wystąpienie z niego, gdyby groziło niebezpieczeństwo dla zbawienia 170 . Ja zaś, nie chcąc bynajmniej stawiać zarzutów ogólnemu przestrzeganiu reguł w Zakonie Szkół Pobożnych, skromnie i delikatnie wzmiankuję tylko to, co mnie czy innym przynosiło zgubę, nie oskarżając Zgromadzenia, lecz raczej niektórych skłonnych do rozluźniania [sposobu ży- cia], czy to przełożonych, czy to podwładnych. 35. A więc po pierwsze, jak bardzo różniło się Zgromadzenie Szkół Pobożnych w przedmiocie najwyższego ubóstwa, wiedzą ci, którzy przybywając do tej Prowincji, przyjrzeli się mu uważ- nie, i ci, którzy przeczytają moją Apologię najwyższego ubóstwa , napisaną, gdy jeszcze przebywałem w tym Zgromadzeniu 171 . Al- bowiem ubóstwo Instytutu Szkół Pobożnych jest tak samo ścisłe jak kapucynów, z wyjątkiem tego, że mogą nabyć artykuły spo- żywcze na rok 172 . Lecz z pewnością nie wolno Instytutowi Szkół 170 W przypadkach dyspensy ze ślubów w ogólności i z votum religionis , jak też pozwolenia na przejście do innego instytutu zakonnego, zwłaszcza mniej su- rowego, observantiae relaxatio jest uważane przez moralistów owego czasu za przyczynę wystarczającą do otrzymania dyspensy od ślubów zakonnych. A więc można zrozumieć, jak o. Papczyński łatwo mógł przez analogię zastosować to wyjaśnienie do własnego przypadku, jako że opartego na tej samej konkretnej i specyficznej okoliczności. O sposobie, w jaki moraliści Suarez, Laymann i Ca- ramuel w swoich dziełach poruszali ten problem, por. Positio , s. 267, przyp. 1. 171 Apologia najwyższego ubóstwa ( Apologia pro summa paupertate ) nie za- chowała się i jej treść pozostaje nieznana. Prawdopodobnie nawoływała ona do powrotu do pierwotnego ubóstwa pijarów. Por. LD, nr 2, przyp. 19, s. 1248. 172 Trudno uznać to twierdzenie za słuszne. Prawdą jest, że pijarzy przejęli od swego założyciela ideał najwyższego ubóstwa i dlatego Paweł V nałożył na nich, przez breve Ad ea per quae , obowiązek praktykowania ubóstwa tak ścisłego jak u kapucynów. Niemniej w Konstytucjach zatwierdzonych przez Grzegorza XV w 1622 roku to najwyższe ubóstwo zostało złagodzone, bo w zakazie posiadania dóbr nieruchomych uwzględniony był wyjątek: wolno było pijarom posiadać na własny użytek Kościół, dom mieszkalny i szkolny oraz przyległy ogród. A więc nie było to już ubóstwo tak ścisłe jak u kapucynów, nie mówiąc już o tym (co wspomina tu Papczyński), że Konstytucje pozwalały pijarom na gromadzenie rocznych zapasów żywności. Por. SH, s. 61, przyp. 125.