Pisma-zebrane-Papczynski.indb

utwory pochwalne 1218 obróciły się, wypadł z nich Piast. Nie mógłbym uwierzyć, że z ludzkiej piersi pochodzącym głosem [został] obwołany najgod- niejszym berła, a wreszcie okrzyknięty królem. Powiedziałem: cud? Trzy cuda były. Król zmarły przed wy- rokami losu. Kandydaci czarnymi kamykami (chociaż nie ludu, który kocha i szanuje ich cnotę, lecz kamykami niebios) zostali wykluczeni, został wybrany nie-kandydat. Zobacz, w jak wielkie rzeczy niebo nakazuje ci wierzyć, Najczcigodniejszy Książę, tak sprzyjające i przyklaskujące Twoim cnotom, ponieważ uznało je za powszechnie znane, wybitne i wyniosło Cię dzięki nim do godności najwyższego zaszczytu i ozdobiło królewskim stano- wiskiem. Prawie ośmieliłbym się przysiąc, że Ty nigdy, usiłując pokonać ochoczego ducha, nie myślałeś o królestwie, które ma Ci przypaść 18 , chociaż wewnątrz kochałeś i chciałeś być królem. I oto Bóg najpierw przedstawił Cię jako polskiego kandydata Twoim Polakom, a następnie tak podziękował ich głosami na Ciebie jednego, że wśród prawie stu tysięcy elektorów nawet je- den nie znalazłby się taki, który nie zakrzyknął Ci: Niech żyje! Niech żyje Najjaśniejszy książę Wiśniowiecki! Niech króluje po- tomnym, niech błogosławi Rzeczpospolitą spokojem, którym duszę już uczynił szczęśliwą. Niech żyje! Niech rządzi jak naj- szczęśliwiej! Cóż czynicie, moi Polacy? Czy tak znów rozmiłowani jesteście we własnej krwi, że jej zamierzacie wszyscy powierzyć berło? Czy już nie pamiętacie zasady równości? Czy już zupełnie wol- ni jesteście od przejmującego strachu przed pokrewieństwami, powinowactwami królewskimi dworu? Czy tak was natchnął ów Złota Trzcina, który wcześniej na chwałę króla rodaka z miłością i jednocześnie powagą wybuchł: „Ja Piasta (pisał) nie kocham je- 18 Por. Polska – jej dzieje i kultura II , dz. cyt., s. 120: „Książę Imć Michał, cze- muż go nie mamy [królem] mianować? (...) A on siedzi między szlachtą pokor- niusieńki, skurczył się, nic nie mówi. (...) Dembicki podkomorzy (...) wrzeszczy na wszystek głos: Vivat Piast! Vivat król Michał ”. Por. też W. Kochowski, Roczni- ków Polski klimakter IV, obejmujący dzieje Polski pod panowaniem króla Micha- ła , I, 29: „Kiedy się to działo, nasz kandydat Michał Książę Korybut Wiśniowiecki siedział pomiędzy szlachtą (...), nie powiem: nie mając ambicji, ale zapewne i naj- odleglejszej nadziei objęcia berła”.