Pisma-zebrane-Papczynski.indb

utwory pochwalne 1198 wprowadzenie do Panegiryku lirycznego a. Autor, źródło i cel utworu Panegyris lyrica – Panegiryk liryczny (PLyr) jest poetyckim utworem pochwalnym, napisanym na cześć biskupa płockiego, Jana Gembickiego 1 . Pełny tytuł łaciński brzmi: Panegyris Lyrica Illustrissimo et Reverendissimo Domino D. Joanni Gembicki Dei et Sedis Apostolicae Gratia Episcopo Plocensi decantata Per P. Stanis- laum a Iesu Maria Clericorum Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum. Autorem PLyr jest bez wątpienia o. Stanisław Papczyń- ski od Jezusa i Maryi, wymieniony na karcie tytułowej pisma jako członek Instytutu Kleryków Ubogich Matki Bożej Szkół Poboż- nych. PLyr jest kunsztowną pochwałą, która wyszła spod pióra osoby biegłej w sztuce poetyckiej. Ojciec Papczyński zaś, jako sławny nauczyciel retoryki, mógł tego rodzaju utwór napisać z uwagi na swoje studia i dobrą znajomość starożytnych poetów. 1 Jan Gembicki (1602–1675), herbu Nałęcz; od 1621 kanonik gnieźnieński, od 1626 kanonik krakowski; następnie regent miejskiej kancelarii królewskiej, sekretarz królewski, a od 1636 kanonik warszawski. W 1640 został wielkim sekretarzem koronnym, a w 1642 dziekanem krakowskim. Wraz z przyjazdem do Rzeczpospolitej Ludwiki Marii, w roku 1646, został kanclerzem nadwornym królowej; w 1652 biskupem chełmińskim, w 1655 płockim, a w 1674 kujawskim. W 1657 roku uczestniczył w rokowaniach polsko-brandenburskich, w których odegrał niemałą rolę. Wierny królowi Janowi Kazimierzowi, ukrył się przed Szwedami na Spiszu. Po elekcji Michała Korybuta Wiśniowieckiego na króla poparł go wraz ze stronnictwem austriackim, choć wcześniej popierał francu- skie. Brał czynny, choć nie wybitny udział w wielu wydarzeniach politycznych swego czasu. W działaniach kościelnych wykazywał się dbałością o powierzo- ne mu diecezje, gdzie uporządkował wiele spraw: łagodził spory, opiekował się seminariami duchownymi (chełmżyńskie założył), odbierał innowiercom kościoły, a zniszczone podczas wojny odbudowywał. W swoim czasie cieszył się ogólnie pozytywną opinią. Por. J. Bazydło, Gembiccy , w: EK t. V, Lublin 1989, kol. 934-936; A. Przyboś, Gembicki Jan , w: PSB t. VII, Kraków 1948–1958, s. 376-378 ( przyp. red .).