74 dzieciństwo i młodość Parafia w Irkucku Rosja długo broniła się przed jakąkolwiek obecnością i wpływami „znienawidzonego Kościoła katolickiego”. Problem obecności łacinników pojawił się po wojnach z Polską.127 Wśród badaczy zajmujących się problematyką sybiracką panowało przekonanie, że inicjatorem wysłania księży na stały pobyt na Syberii i organizatorem pierwszych parafii był generał-gubernator Syberii Iwan Pestel.128 Tymczasem historyk Władysław Masiarz na podstawie dokumentów wykazał, że głównymi inicjatorami wysłania księży na Syberię byli dwaj wybitni Polacy – dyplomaci pozostający w służbie rosyjskiej – hrabia Jan Potocki (1761–1815) oraz książę Adam Czartoryski (1770–1861). Na początku XIX wieku Potocki, biorąc udział w dyplomatycznej misji, znalazł się w Irkucku, gdzie spotkał się z polskimi katolikami. Wzruszony ich stanem duchowym i izolacją napisał list do księcia Adama Czartoryskiego, który był wówczas przyjacielem cara Aleksandra, informując go, „że w Syberii znajdują się polscy konfederaci, którzy nie widzieli księdza rzymskokatolickiego od 35 lat i że niemała liczba prestupnikow tego wyznania znajduje się tam bez wszelkiej opieki duchowej”129. Po różnych urzędowych rozmowach i interwencjach sprawa wreszcie nabrała rozpędu. Rozeznanie tej kwestii i jej wykonanie car zlecił Iwanowi Pestelowi. Pestel, generał-gubernator Wschodniej Syberii, człowiek światły i religijny, również zwrócił uwagę na potrzeby duchowe katolików i rozpoczął w Petersburgu przy127 W. Chaniewicz, Dzieje katolickiej wspólnoty w Tomsku – od XVII do początku XX w., w: Kościół Katolicki na Syberii: historia, współczesność, przyszłość, red. A. Kuczyński, Wydawnictwo DTSK Silesia, Wrocław 2002, s. 220–222. 128 W. Masiarz, Powstanie i rozwój pierwszych parafii rzymskokatolickich na Syberii Wschodniej (1805–1937), w: Kościół katolicki na Syberii: historia, współczesność, przyszłość, red. A. Kuczyński, Wydawnictwo DTSK Silesia, Wrocław 2002, s. 125-126; tenże, Dzieje kościoła i polskiej diaspory w Tobolsku na Syberii 1838–1922, Wydawnictwo i Poligrafia Zakonu Pijarów, Kraków 1999, s. 30–31 . 129 W. Masiarz, Powstanie i rozwój pierwszych parafii rzymskokatolickich na Syberii Wschodniej (1805–1937), dz. cyt., s. 126.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==