64 dzieciństwo i młodość Zesłaniec Stanisław Matraś zliczył wszystkie etapy, aż do Nerczyńska, opisał odległości między nimi podał liczbę koni na każdej stacji, a także ile kopiejek wynosiła opłata od jednego konia za przejechaną jedną wiorstę. Opłata zależała od trudności terenowych i wzrastała na obszarach bezludnych. Wynosiła zaś od półtora kopiejki do trzech i pół.97 W przypadku wspomnianego etapu, odliczając tygodnie oczekiwań na wiosenne powodzie, roztopy, kry na rzekach, aresztant potrzebował roku lub więcej na przebycie całej trasy. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że nie zawsze eskorta rosyjska i sama podróż wyglądały tak przerażająco. Niezależnie od wielu posępnych opisów zsyłek i etapów wielu autorów przedstawiało bardziej pozytywne doświadczenia związane z przebytą drogą na Sybir. Chwalibóg wspomina „wielką grzeczność pułkownika Rosjanina”, spotykanych policmajstrów98, Matraś był urzeczony życzliwą i uprzejmą postawą rosyjskiego generała Suworowa oraz zwykłych Rosjan99, także Gieysztor100 i Piotrowski wielokrotnie wymieniają „dobrych” Rosjan, których spotykali na etapach.101 Szwermicki zgodnie ze swoją „relacją z podróży” wyjechał z Warszawy 4 kwietnia 1852 roku102, przybył zaś do Irkucka 14 maja. Odległość około 7500 kilometrów przebył niezwykle ski, Z pobytu w Tunce, „Niepodległość”, 1931, t. 4, s. 180–182; R. Piotrowski, Pamiętniki z pobytu na Syberii, dz. cyt., t. II, s. 151–153. 97 S. Matraś, Podróż do Syberii po moskiewskich etapach w 1863 i 1864 roku, dz. cyt., s. 59, 379–391. 98 W. Śliwowska, Mieczysława Chwaliboga list „z domu umarłych”, dz. cyt., s. 221, 224. 99 S. Matraś, Podróż do Syberii po moskiewskich etapach w 1863 i 1864 roku, dz. cyt., s. 103–104, 118–119, 124, 170–171. 100 W. Śliwowska, Syberia w życiu i pamięci Gieysztorów – zesłańców postyczniowych: Wilno–Sybir–Wiatka–Warszawa, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla (Polska Akademia Nauk)/Polskie Towarzystwo Heraldyczne/Wydawnictwo DiG, Warszawa 2000, s. 33, 41. 101 R. Piotrowski, Pamiętniki z pobytu na Syberii, Zysk i S-ka, Poznań 2017, cz. 2, s. 8–9, 11–15, 39, 53; S. Matraś, Podróż do Syberii po moskiewskich etapach w 1863 i 1864 roku, dz. cyt., s. 124–125, 155–156; Ks. S.M. [S. Matraś], Wspomnienia Sybiraka, „Warta” 1888, s. 6301. 102 Szwermicki, Relacja, GAIO, F . 297, op. 1, d. 24. W niektórych dokumentach jest podawana data 23 marca. Trzeba pamiętać, że Szwermicki i inni autorzy używają dwóch
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==