47 konspiracja i zsyłka na sybir przez Niemen do Litwy etnicznej55, która w tym okresie wchodziła w skład imperium rosyjskiego i w której restrykcje wobec „emisariuszy prasy” były bardziej rygorystyczne niż w Królestwie Polskim. Zgodnie z treścią oskarżeń policyjnych Szwermicki był odpowiedzialny za sprowadzenie z Prus dużej liczby zakazanych książek i broszur, które w przeważającej części były ukrywane i magazynowane w mariampolskim klasztorze, a następnie kolportowane wśród zaufanych osób.56 Szwermicki był jednym z bardziej aktywnych emisariuszy, do udziału w kolportażu i zdobywaniu na ten cel funduszy zwerbował też innych marianów – policji udało się ustalić aktywny udział w tych działaniach między innymi księży Jana Matulewicza i Jakuba Malewskiego.57 Matulewicz był prefektem szkoły okręgowej (powiatowej) w Mariampolu. Współdziałał ściśle z ks. Szwermickim w dziele konspiracji. Aresztowanie, a następnie gehenna śledztwa i psychiczne tortury spowodowały jego śmierć 3 marca 1849 roku. Jego proces sądowy zaś zakończono następującą sentencją: „Należałoby go osądzić jako bardzo winnego, lecz niestety umarł”58. Tymczasem gorliwe policyjne śledztwo zataczało coraz szersze kręgi. W ścisłej konspiracji z wymienionymi marianami działał ksiądz Malewski, który zdobytą literaturę i instrukcje dotyczące mającego wybuchnąć powstania rozpowszechniał w guberni augustowskiej i wileńskiej.59 Rozpracowany przez policję i uwięziony w 1846 roku, nie wytrzymawszy surowego śledztwa, 55 AGAD, Stała Komisja Śledcza, I/2235. 56 AGAD, Stała Komisja Śledcza, 94/102. 57 Tamże, n 1, k. 477; AGAD, Centralne Archiwum Floty Wojennej, Akta Sądów Wojennych, Inwentarz 1, nr 19, cz. 7, k. 238, 241–252; Uczestnicy ruchów wolnościowych w latach 1832–1855 (Królestwo Polskie), Przewodnik biograficzny, dz. cyt.: biogramy Jakuba Malewskiego (s. 287); Jana Matulewicza (s. 292); Krzysztofa Szwermickiego (s. 437); Stanisława Pórzyckiego (s. 361); Jerzego Gustowskiego (s. 178); Jonas Totoraitis, Marianie na Suwalszczyźnie, dz. cyt., s. 42; J. Kosmowski, Marianie w latach 1787–1864, dz. cyt., s. 242–246, 259. 58 AGAD, Stała Komisja Śledcza, I/2236; D. Fajnhauz, Ruch konspiracyjny na Litwie i Białorusi 1846–1848, dz. cyt., s. 351; Album zmarłych z 3 marca 1849 r. 59 AGAD, Stała Komisja Śledcza, I/2237.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==