167 wielka wyprawa misyjna: 26 marca 1859 r. – 25 stycznia 1860 r. z Zacharyszek, a przez niego z licznymi czytelnikami „Pamiętnika Religijno-Moralnego”, gdzie umieścił swój Dziennik podróży, tak wyjaśniając zgodę na jego publikację: „[...] ponieważ ty, bracie w Chrystusie, tego chcesz i twierdzisz, że to może być z pożytkiem naszej świętej religii, więc je tobie powierzam”185. Dziennik podróży – do dzisiaj mało znany i chyba niedoceniony – jest bezcenną, żywą i barwną, autentyczną relacją z misyjnej podróży. Napisany został całkiem poprawnym językiem literackim. Ze względu na cenzurę autor unikał drastycznych opisów losów zruszczonych rodaków, więźniów politycznych, żyjących w nędzy zesłańców, od wielu lat oczekujących spotkania z katolickim kapłanem. Jego relacja to opowieść o Kraju Amurskim, o jego ludach, ich kulturze, zwyczajach, religii, stosunkach społeczno-kulturalnych tubylców: Buriatów, Goldów, Mandżurów, Gilaków, Tunguzów, stanowiąca istną kopalnię źródeł przydatnych w badaniach etnograficznych. Miał on możliwość ten kraj i jego ludność odwiedzić zaledwie w kilka lat po jego przyłączeniu do Rosji. Nie uległ on jeszcze rusyfikacji, zachowując wiele z dawnej, oryginalnej kultury, tradycji, wierzeń, gospodarki. Szwermickiego urzekało w nim piękno przyrody i łagodny klimat. Sceny spotkań z zesłańcami, a zwłaszcza z Polakami, są wzruszające. Ukazywały one ogrom cierpienia i tęsknoty za rodziną, ojczyzną i Kościołem. Opublikowane zaś w Polsce mobilizowały czytelników do niesienia pomocy materialnej i pamięci o zesłańcach. Jeszcze przed wyjazdem napisał do ks. Józefa z Zacharyszek: Na koniec spełniły się moje życzenia. Przezacny hrabia Murawiew Amurski, pozwolił mi odbyć podróż dla spełnienia 185 Wyjątki z dziennika podróży odbytej przez ks. Krzysztofa Szwermickiego w krajach amurskich, w prowincji irkuckiej i guberni irkuckiej dla spełnienia posług duchownych katolikom od d. 26 marca 1859 r. do d. 25 stycznia 1860 r., w: „Pamiętnik Religijno-Moralny”, 1861, seria druga, t. VII, s. 161–189, 281–300, 397–420, 504–531, 643–665 [dalej: Szwermicki, Dziennik], s. 14.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==