przyszedłem, aby służyć. proboszcz irkucki (1856–1894) 134 oceny. Glaubicz Sabiński piętnuje postępek Terleckiego, „który znieważając najświętsze powinności, dopuścił się na koniec zbrodni odszczepieństwa i niedawno przeszedł publicznie na wyznanie cerkwi moskiewskiej. Hańba i wzgarda nikczemnemu odstępcy”96. Ten sam autor wspomina Chmielowskiego Dominika, skazanego na ciężkie roboty. „Dobrze mu się powodzi. Ale to nie do darowania, że zostawiwszy na Wołyniu żonę i dzieci, tu się ożenił”97. W innej, ale nie mniej przykrej sytuacji znalazł się Gaspar Maszkowski, którego żona po skazaniu Maszkowskiego na katorgę skorzystała z przysługującego jej prawa do rozwodu z katorżnikiem, rozwiodła się z nim i, przyjmując prawosławie, wyszła za mąż za swego plenipotenta.98 Podobnych, smutnych zdarzeń było o wiele więcej. Również powstańcy listopadowi, będący już prawie po dwadzieścia lat na zesłaniu, z „prostego stanu zapomnieli swego języka, pożenili się i tu przyjęli obce wyznanie”99. Młodym ludziom wcale nie było łatwo wyrzec się życia małżeńskiego, zaś droga do stworzenia polskiej rodziny była dla nich zamknięta. Szwermicki z wielkim bólem i troską pisał w tej sprawie do arcybiskupa, przedstawiając mu ten poważny, a właściwie nierozwiązywalny problem. Według rosyjskiego prawodawstwa człowiek zesłany na Syberię i pozbawiony praw stanu, cywilnie był uważany za umarłego. Zawarte w kraju małżeństwo było automatycznie rozwiązane. Prawnie już nie istniało. Wielu zesłańców wstępowało więc w związki małżeńskie lub bezprawne z Buriatkami, Jakutkami albo Rosjankami. Szwermicki informował, że księża prawosławni ochoczo „asystują i błogosławią takie małżeństwa, a dzieci z nich zrodzone uważają za prawne, ale prawosławne”100. Słaba wiara i brak księży 96 J. Glaubicz Sabiński, Dziennik syberyjski, dz. cyt., t. II, s. 188. 97 Tamże, t. I, s. 177. 98 W. Śliwowska, Zesłańcy polscy w Imperium Rosyjskim..., dz. cyt., s. 373–374 (biogram Gaspara Maszkowskiego). 99 J. Glaubicz Sabiński, Dziennik syberyjski, dz. cyt., t. I, s. 139. 100 GAIO, F. 297, op. 1, d. 24. K. 2r.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==