Listy polskie 2018

no ustrait’ot uprawlenja, proizwodia soderżanje duchowienstwu uprawni­ telno iz obszczej massy dochoda . Państwowy Rosyjski Komitet Majątków Kościelnych, komentując powyższe zarządzenie, zaznaczył w swoim dzienniku 27 kwietnia 1840 r., że „ani majątki, ani dochody z nich nie zabierają się na korzyść skarbu i pierwotny cel fundacji nie ulega zmianie, lecz tylko określa się lepszy i odpowiedniejszy sposób zarządzania majątkami z zachowaniem wszyst- kich dochodów na korzyść duchowieństwa”. Dnia 7 listopada 1841 r. tenże Komitet wyjaśnia: „sposób ten, czyniąc zadość wszystkimwarunkomwyżej wskazanego celu, ma tę szczególną do- godność, że uchyli wszelki powód do narzekań pod adresem rządu co do przywłaszczenia własności Rzymsko-Katolickiego Kościoła na użytek dlań obcy, lecz przeciwnie, śród warstw katolików lojalnych zrobi dodatnie wra- żenie, z powodu gotowości rządu polepszania utrzymania duchowieństwa” (Sposób onyj udalit wsiakij powód k narekanjam na szczot Prawitelstwa w priswojenji sobstwennosti Rimsko-Katoliczeskoj Cerkwi i dołżen pro- izwiesti sredi błagomyslaszczych katolikow błagoprojatnoje wpieczatlenje) . Tak zwane tedy „skonfiskowane” majątki kościelne, według dekretu cesarza rosyjskiego, nie przestały być prawną własnością Kościoła. Nie może tu być mowy o zajściu preskrypcji na rzecz rządu czy pań- stwa, gdyż brak kardynalnego warunku – „dobrej wiary” (kan. 1512) ze strony rządu, zabierającego przemocą majątki kościelne w swą admini- strację (wiedienje). Stoimy więc na tym stanowisku, że dobra kościelne, odebrane nie- gdyś przemocą Kościołowi i jego instytucjom, powinny być zwrócone prawowitemu właścicielowi, tj. Kościołowi, według ogólnej zasady pra- wa: res clamat domino 1 . IV. Kuria Diecezjalna przyjmie w sprawie dóbr kościelnych wszelkie warunki legalne, jakie się ułożą na podstawie konkordatu ze StolicąApo- stolską, uważa jednak, że przed zawarciem tej umowy rząd lub państwo nie ma podstawy prawnej do uważania siebie za właściciela kościelnych dóbr, zabranych pod zarząd państwa przez cesarza rosyjskiego, nie może wydawać ostatecznej decyzji w tym względzie, nie może więc sprzeda- wać dóbr kościelnych, ani też parcelować ich. 1 Res clamat ad dominum –  rzecz woła do właściciela. 535 Do Tymczasowej Komisji Rządzącej Litwy Środkowej