Listy polskie 2018

jak mylnie mniema Ministerstwo SprawWewnętrznych, „do przeprowa- dzenia w parafii głosowania w sprawie wprowadzenia nabożeństwa w ję- zyku białoruskim”, gdyż kazania białoruskie, jak wyżej nadmieniłem, już 7 września 1924 r. były wprowadzone i stale miewane. Komisję rzeczoną posłałem w tym celu, by na miejscu skonstatowała, czy proporcja i porzą- dek kazań polskich i białoruskich, zaproponowane przez ks. Godlewskie- go, który, nawiasemmówiąc, chciał głoszenie polskich kazań zredukować tylko do większych uroczystości (załącznik III), odpowiadał rzeczywiste- mu stanowi rzeczy, tj. liczbie słuchaczy jednych i drugich kazań. Z tego, co wyżej wyłożyłem, jasną chyba będzie rzeczą, iż posyła- jąc wzmiankowaną komisję do Żodziszek, nie mogłemmieć zamiaru, jak to Pan Minister zaznacza, ani postawić Konferencji Biskupów wobec fak- tu dokonanego, ani „uciekać się do chwili wejścia w życie konkordatu do kroków niezgodnych z jego brzmieniem”, ani też nie kierowałem się jaki- mikolwiek innymi motywami nieuczciwymi. Jak donosi ks. Godlewski (załącznik I) i stwierdzają inni kapłani, obec- nie w parafii żodziskiej panuje zgoda i spokój pomiędzy ludnością białoru- ską i polską. Chwilowe niepokoje i zamieszki, jakie miały miejsce dnia 26 kwietnia br., należy przypisywać pewnym nietaktom, których się dopusz- czono. Muszę przy tym zaznaczyć, że tłumw tym dniu został powstrzyma- ny od ekscesów i uspokojony głównie dzięki energicznej i taktownej inter- wencji tegoż samego ks. Godlewskiego. Co się tyczy legalności akcji ks. Godlewskiego, tą sprawą zajęła się Prokuratura Sądu Okręgowego Wileńskiego; czekamy na wyniki śledz- twa i wyrok; stosownie do tego będzie traktowana ta sprawa i na forum kościelnym. Życie nie stoi na miejscu, tu i ówdzie budzi się świadomość ludu bia- łoruskiego i z tym faktem nie można się nie liczyć. Kazania białoruskie zostały wprowadzone w diecezji wileńskiej przez J. E. Arcybiskupa Roppa, który w swoim orędziu do duchowień- stwa z r. 1917 nawet nakazuje, by w parafiach białoruskich obok polskich kazań miewano i białoruskie. Głoszone są kazania w języku białoruskim również i w diecezji mińskiej (obecnie pińskiej), zwłaszcza podczas wi- zytacji pasterskich miejscowego Ordynariusza. Ja pod tym względem nie wydawałem żadnych rozporządzeń natury ogólnej i nie wprowadzałem żadnych zmian, starałem się tylko podtrzymać stan rzeczy, jaki zastałem. Jednak o ile życie wysunęło gdziekolwiek kwestię białoruską i zmuszało 417 Do Ministerstwa Wyznań Religijnych