dziez˙y83. Referaty głosili, oprócz młodziez˙y, znani prelegenci, mie˛dzy innymi ks. Matulewicz84. W 1905 roku „Przegla˛d Powszechny” rozpisał ankiete˛ na temat: Jakie sa˛ szczególniejsze zadania, które katolicyzm u nas w Polsce ma dzisiaj do spełnienia. Nadesłano 82 odpowiedzi przewaz˙nie czołowych osobistos´ci z˙ycia społecznego i religijnego. Na czoło wysunie˛to prace˛ społeczna˛, w zwia˛zku z czym postulowano wewne˛trzna˛ odnowe˛ społeczen´stwa, zwłaszcza duchowien´stwa i inteligencji85. W drugiej połowie XIX wieku na naszych ziemiach wraz z rozwojem przemysłu wyrosła liczna klasa robotnicza, cze˛sto pozbawiona praw obywatelskich i z˙yja˛ca w ne˛dzy. Od stanowiska, jakie wobec niej zajmie Kos´ciół, zalez˙ało, czy robotnicy pozostana˛ przy wierze katolickiej, czy tez˙ od niej odejda˛ i pójda˛ za socjalistami, którzy troszczyli sie˛ sprawy proletariatu. Tu juz˙ nie chodziło o dobroczynnos´c´, ale o sprawiedliwos´c´, o naprawe˛ systemu ekonomiczno-społecznego. W krajach zachodniej Europy Kos´ciół zajmował sie˛ tym problemem juz˙ od połowy XIX wieku. Pod zaborem rosyjskim, wskutek ucisku, nie poruszano zwia˛zanych z tym kwestii nawet po wydaniu przez Leona XIII encykliki Rerum novarum. Po przegranej wojnie z Japonia˛, gdy w Rosji i na ziemiach polskich wybuchła rewolucja, carat był zmuszony pójs´c´ na wiele uste˛pstw. Szczególne znaczenie miał ukaz z 30 paz´dziernika 1905 roku przyznaja˛cy społeczen´stwu podstawowe prawa oraz zapowiadaja˛cy wprowadzenie rza˛dów konstytucyjnych. Chociaz˙ rewolucja upadła, przyniosła ograniczone swobody demokratyczne i zaktywizowała z˙ycie kulturalne i polityczne. W oparciu o te zdobycze mie˛dzy innymi powstawały róz˙ne zwia˛zki zawodowe: socjalistyczne, endeckie i chrzes´cijan´- skie. Korzystaja˛c z gos´cinnego pobytu ks. Matulewicza w Warszawie, który dzie˛ki studiom i pracy duszpasterskiej we Fryburgu był obeznany 62 83 J. Zmitrowicz, Odrodzenie katolicyzmu polskiego na pocza˛tku XX wieku, w: Wspomnienia, s. 160-161. 84 B. Załuski, Cecylia Plater-Zyberkówna, Warszawa 1930, s. 35-36; K. Turowski, „Odrodzenie”. Historia Stowarzyszenia Katolickiej Młodziez˙y Akademickiej, Warszawa 1987, s. 16, 39. 85 R. Szczurowski, Ankieta o Kos´ciele w Polsce z 1906 r., „Przegla˛d Powszechny” 1 (941) 2000, s. 60-64.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==