nie naruszaja˛ terytorium pan´stwa i nie moga˛ miec´ wpływu na polityke˛ rza˛du w sprawie granic pan´stwa. W zakon´czeniu pisma dodał: „Korzystaja˛c z tej okazji, czuje˛ miły obowia˛zek powiadomienia Waszej Ekscelencji, z˙e rza˛d litewski docenia z pełnym zadowoleniem decyzje˛ Stolicy Apostolskiej utworzenia w Litwie oddzielnej prowincji kos´cielnej i jej znaczenie polityczne, którego Stolica Apostolska spodziewa sie˛ dla samej Republiki, i korzys´ci kulturalnych, które z tego uporza˛dkowania kos´cielnego w Litwie be˛da˛ mieli liczni obywatele litewscy, członkowie tegoz˙ Kos´cioła”40. Nie wszyscy jednak podzielali to zadowolenie. Partie opozycyjne bardzo ostro atakowały konstytucje˛ apostolska˛ i nowych biskupów. Wysuwano zarzuty, z˙e dokonało sie˛ to bezprawnie, z˙e nasta˛piło w sposób tajny bez zgody parlamentu, z˙e utworzenie diecezji koszedarskiej i wyłkowyskiej jest równoznaczne z wyrzeczeniem sie˛ prawa Litwy do Wilna i Sejn41. Atakowano zwłaszcza Wizytatora oraz biskupów Staugaitisa i Reinysa42. Przypomniano te zarzuty w czasie kampanii wyborczej i nie jest wykluczone, z˙e miało to wpyw na rezultaty wyborów43. Ogólnie Wizytator oceniał: „Ustanowienie własnej prowincji kos´cielnej i hierarchii w Litwie wszyscy katolicy przyje˛li z rados´cia˛ i wdzie˛- cznos´cia˛ dla Ojca S´wie˛tego, jedynie socjalis´ci i masoni oraz inni przeciwnicy religii nie sa˛ zadowoleni, lecz niewiele moga˛ zarzucic´”44. Pius XI w teks´cie konstytucji wyznaczył abp. Matulewicza na jej wykonawce˛45. Akt ten odbył sie˛ w bazylice kowien´skiej 13 maja 1926 roku z udziałem ksie˛z˙y z całego kraju, rza˛du z prezydentem Stulginskisem na czele, i rzesza˛ wiernych. Najpierw przeczytano konstytucje˛ apostolska˛ Lituanorum gente w je˛zyku łacin´skim i w tłumaczeniu litewskim oraz dekret wykonawczy46. Naste˛pnie przemówił gora˛co z ambony Wizytator. Podkres´lał z˙ywotnos´c´ Kos´cioła, która szczególnie prze480 40 AGM, Acta GM, Acta Visitatoris, nr 126, L. Bistras do J. Matulewicza, tłumaczenie włoskie, 12 V 1926. 41 Visitator, s. 184-188. 42 Litterae, s. 379, Relatio Visitatoris dla P. Gasparriego, 26 V 1926. 43 Visitator, s. 189. 44 Litterae, s. 379. 45 AAS, 1926, s. 123. 46 Litterae, s. 409, pismo do G. De Lai [bez daty].
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==