Praca ks. Matulewicza wnosiła do pis´miennictwa zachodniego cos´ nowego. Ze wzgle˛du bowiem na bariere˛ je˛zykowa˛ literatura rosyjska była mało znana. Gdy w przyszłos´ci postawiono kandydature˛ ks. Matulewicza na stolice˛ wilen´ska˛, promotor jego pracy o. Albert Weiss uwaz˙ał za stosowne napisac´ o swym wychowanku do Kurii Rzymskiej: „Studiował on teologie˛ i pisał prace˛ doktorska˛ pod moim kierownictwem, i zawsze go ceniłem i kochałem jako jednego z moich najlepszych uczniów”101. Nic wie˛c dziwnego, z˙e młodego Doktora chciano zatrzymac´ we Fryburgu. Nadmienia on o takiej moz˙liwos´ci juz˙ przed kon´cowym egzaminem w lis´cie do ks. Dambrauskasa: „Juz˙ tu wspomniano, z˙e mógłbym zostac´ za granica˛ i moz˙e by mi znaleziono gdzies´ jakies´ miejsce”102. Juz˙ wyraz´nie pisze o tym z Warszawy do sekretarza konsystorza kieleckiego: „Gdy ukon´czyłem studia we Fryburgu, namawiano mnie, z˙ebym tam pozostał. Była to dla mnie silna pokusa. Skłaniał mnie do pozostania wzgla˛d na zdrowie i na to, z˙e tam mógłbym łatwiej oddac´ sie˛ pracy naukowej; jednak pomna˛c na obowia˛zki wzgle˛- dem diecezji, wróciłem do kraju”103. Nie zapomniała tez˙ o nim Akademia Duchowna w Petersburgu. Wprawdzie juz˙ tam nie było profesora apologetyki bp. Niedziałkowskiego, który obiecywał mu swoja˛ katedre˛, ale pamie˛tał o swym wychowanku dawny inspektor ks. Kłopotowski, zasiada˛cy teraz na stolicy mohylewskiej. W lis´cie do tegoz˙ sekretarza ks. Matulewicz pisze: „Wiadomo tez˙ Czcigodnemu Ksie˛dzu Kanonikowi, z˙e byłem powołany przez J.E. metropolite˛ Kłopotowskiego na profesora do Akademii, a nie poszedłem tylko dlatego, z˙e J.E. nasz biskup ze wzge˛du na brak ksie˛z˙y w diecezji nie zgodził sie˛ mnie wypus´cic´. Nie kryje˛, z˙e bardzo to odczułem i bardzo mnie to bolało, bo praca naukowa pocia˛gała mnie silnie. Jednak z uległos´cia˛ pogodziłem sie˛ z wola˛ Ekcelencji i zaja˛łem stanowisko wyznaczone, choc´ przecie, biora˛c rzeczy po ludzku, stanowisko profesora Seminarium pod z˙adnym wzgle˛dem nie moz˙e sie˛ równac´ ze stanowiskiem profesora Akademii”104. 43 101 Stolica, s. 57, list do L. Maglionego, 18 III 1918. 102 LL, s. 260, 22 V 1902. 103 J. Matulewicz, Listy polskie, do wydania przygotowali: J. Bukowicz i T. Górski, Warszawa 2000, wydruk komputerowy w AMPP, s. 319, list do Fr. Obuchowicza, 19 IV 1905. 104 Tamz˙e.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==