szej wczorajszej rozmowy odnos´nie do niespokojnej sytuacji w Wilnie, przyszedł mi pomysł, czy nie byłoby moz˙liwe, aby Pan spowodował zaprzestanie kampanii prasowej, która cia˛gle jest wznawiana przeciwko Jego Ekscelencji Ks. Biskupowi Matulewiczowi, i to w momencie, kiedy tenz˙e Biskup, któremu powszechnie przyznaje sie˛ jak najlepsze zalety, kontaktuje sie˛ z Panem, wzbudzaja˛c tym ogromne niezadowolenie Litwinów (podobnie jak i przez swoja˛ wypowiedz´ w Gniez´nie), i prosi, aby mu dac´ sufragana Polaka. Kampania ta ma zreszta˛ cechy anonimowej intrygi nacisku, aby nie moz˙na było zastosowac´ ostrzejszych sankcji, jez˙eli w ogóle taki zamiar mógłby sie˛ pojawic´. Nie mówimy juz˙ o tym, z˙e kaz˙dy atak na autorytet biskupa, a szczególnie na biskupa uznawanego za wyja˛tkowego, wczes´niej czy póz´niej przemieni sie˛ nieuchronnie w atak uderzaja˛cy w podstawy porza˛dku i spokoju publicznego”46. Skrzyn´ski odpowiedział: „rza˛d polski jest w pełni zgodny z Ekscelencja˛, co do koniecznos´ci spowodowania zaprzestania draz˙liwej agitacji, moga˛cej przynies´c´ ujme˛ prestiz˙owi katolickiego duchowien´stwa i nalez˙nemu mu szacunkowi”. Wina˛ za to obarczał zachowanie sie˛ kleru litewskiego wobec ludnos´ci polskiej. Przyrzekał „uczynic´ wszystko co moz˙liwe, aby kompetentne władze połoz˙yły jak najpre˛dzej kres kampanii prasowej, o której mowa”47. Jednak wyraz´nych skutków nie było. Po roku nuncjusz pisał do bp. Matulewicza: „Czasopisma, o których Ekscelencja pisze, widziałem. Pewne starania juz˙ podja˛łem i zamierzam podja˛c´ dalsze, niewiele jednak moz˙na uzyskac´ od tych, którzy zatykaja˛ sobie uszy”48. Wkrótce nuncjusz Ratti opus´cił Polske˛. Czy jego naste˛pca interweniował w tej sprawie, trudno powiedziec´. Akta nuncjatury z tego czasu nie sa˛ jeszcze udoste˛pnione. Oszczerczym artykułom towarzyszyły groz´by pozbawienia z˙ycia. W papierach bp. Matulewicza znajduje sie˛ anonim przedstawiaja˛cy dwóch biskupów wisza˛cych na szubienicy, do których zmierza trzeci. Rysunkowi towarzyszy podpis: „Kossakowski, Massalski, be˛da˛cy juz˙ w niebie / Niecierpliwie czekaja˛, Matulas, na Ciebie”49. 397 46 Stolica, s. 157. 47 Stolica, s. 171, pismo Wł. Skrzyn´skiego do A. Rattiego, 25 X 1919. 48 Stolica, s. 265, list A. Rattiego do bp. Matulewicza, 27 XII 1920. 49 LCVA, 1674, 2, vol. 133.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==