28 czerwca 1919 roku zwrócił sie˛ listem okólnym do duchowien´stwa z przypomnieniem, z˙e „bezpos´rednim i najwaz˙niejszym obowia˛zkiem, szczególnie duszpasterzy, jest troszczyc´ sie˛ o katechetyczne pouczanie ludu chrzes´cijan´skiego (kan. 1329)”38. Obowia˛zek ten dotyczy zarówno dzieci, zwłaszcza przygotowuja˛cych sie˛ do Pierwszej Komuniii s´w., jak i ludzi starszych. Dlatego apelował do duszpasterzy: „Prosze˛ Was przeto i błagam, Najmilsi Bracia, abys´cie sie˛ z pilnos´cia˛ oddawali nauczaniu katechizmu zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest to bowiem zadanie wielkiego znaczenia, tak religijnego, jak społecznego”39. W rozmowie z generałem Mokrzeckim bp Matulewicz wspomniał: „Ja na razie prosze˛ tylko ksie˛z˙y, z˙eby przynajmniej dzieciom, gdzie potrzeba, wyjas´niali katechizm w zrozumiałym dla nich je˛zyku, to znaczy po białorusku”40. Przypuszczalnie odbiciem tej postawy była uchwała ksie˛z˙y dziekanów diecezji wilen´skiej z 19-20 sierpnia 1919 roku, aby dzieci katechizowac´ w zrozumiałym dla nich je˛zyku41. Zarówno w roku szkolnym 1919-1920, a jeszcze bardziej w 1920- -1921, kiedy to najazd bolszewicki sparaliz˙ował z˙ycie religijne, nie moz˙na było zaja˛c´ sie˛ katechizacja˛ szkolna˛. Sprawa˛ organizacji nauczania religii w szkołach na szeroka˛ skale˛ zaja˛ł sie˛ bp Matulewicz jesienia˛ 1921 roku. Autorzy memoriałów, szukaja˛c argumentów przeciwko bp. Matulewiczowi ex post obwiniali go o zaniedbania w tej dziedzinie i przypisywali sobie zasługe˛, z˙e wymusili zaje˛cie sie˛ przez niego ta˛ sprawa˛42. Jesienia˛ 1921 roku bp Matulewicz zwołał zebranie ksie˛z˙y proboszczów Wilna i polecił im zdac´ sprawozdanie na pis´mie o stanie nauczania religii w szkołach ich parafii. Równoczes´nie zamianował ks. Floriana Markowskiego inspektorem szkół powszechnych43. Wydaje sie˛, z˙e w tym samym charakterze w szkolnictwie s´rednim pracował 251 38 [List o obowia˛zkach duszpasterskich duchowien´stwa], 28 VI 1919, druk samoistny w je˛- zyku łacin´skim, w AAN, MWRiOP 457, k. 185; w tłumaczniu polskim: Pw, s.167. 39 Pw, s. 167. 40 Journal, s. 294. 41 A. Stankiewicz, Rodnaja mowa w s´wiatyniach, Wilnia 1929, s. 128. 42 AAN, MWRiOP 457, k. 112-117, A Son Excellence le Nonce Apostolique en Pologne Monseigneur Laurent Lauri, Wilno 1923, s. 10-17. 43 AAN, MWRiOP 457, k. 113, A Son Excellence..., dz. cyt.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==