na Wasza˛ Ekscelencje˛”122. W kon´cu „Kwartalnik” wyszedł i sprawa została definitywnie zakon´czona. Marian Zdziechowski, który jako profesor, a w roku 1925-1926 jako rektor Uniwersytetu Stefana Batorego przygla˛dał sie˛ z bliska posłudze biskupiej ks. Matulewicza napisał o nim: „Czułem w nim i czciłem kapłana, sługe˛ Boz˙ego, cała˛ dusza˛ powołaniu swemu i obowia˛zkom z niego płyna˛cym oddanego; pocia˛gał mnie czarem głe˛bokiej dobroci, słodyczy, wyrozumiałos´ci i obok tego siła˛, jasnos´cia˛ mys´li, szeroko, rozumnie ujmuja˛cej zadania Kos´cioła w społeczen´stwie. Pie˛kny tego dowód dał w sprawie denuncjowanego w Rzymie «Kwartalnika Teologicznego» [...]. Jakiz˙ s´wietny atut w re˛ku miałby Biskup do walki z duchowien´stwem polskim, zwłaszcza zas´ z wydziałem teologicznym, gdyby był tym zaciekłym wrogiem polskos´ci, za jakiego poczytywano go! Wysta˛pił jednak w obronie i «Kwartalnika» i wydziału teologicznego i sprawe˛ cała˛ z włas´ciwym sobie taktem załagodzic´ umiał”123. 27 czerwca 1925 roku upływało zatwierdzenie wydziału. W zwia˛zku z tym 9 czerwca bp Matulewicz zwrócił sie˛ do Piusa XI o jego, tym razem bezterminowe, zatwierdzenie. Pisał, z˙e poniewaz˙ wydział bez seminarium nie moz˙e istniec´, zwłaszcza z powodu braku studentów, przeto systematycznie posyłał ich na uniwersytet. W celu ułoz˙enia studiów w obu instytucjach zała˛czył plan. Wyraził nadzieje˛, z˙e wydział be˛dzie poz˙yteczny, i prosił o jego zatwierdzenie124. Ska˛d taka zmiana w postawie Biskupa? Niewa˛tpliwie wpłyne˛ła na to stabilizacja sytuacji politycznej. Po zatwierdzeniu granic Polski z Litwa˛ i Rosja˛ było juz˙ oczywiste, z˙e nie moz˙na na wydziele realizowac´ programu studiów wyz˙szych, gdyz˙ nie przyjada˛, by sie˛ na nim uczyc´, ksie˛z˙a z Min´ska, Petersburga, Kowna. Istnienie wydziału musiało byc´ oparte na współpracy z diecezja˛ wilen´ska˛. Pojawiły sie˛ nawet projekty, jak profesora Juliusza Retingera z 25 paz´dziernika 1924 roku, aby wydział zlikwidowac´125. Z drugiej strony, rza˛d polski nabrał wiarygodnos´ci zawieraja˛c 10 lutego 1925 roku konkordat ze Stolica˛ Apostolska˛. Sam wydział 241 122 LCVA, 1674, 2, vol. 34, k. 47, list L. Lauriego do J. Matulewicza, 11 XII 1924. 123 M. Zdziechowski, „Czułem w nim i czciłem kapłana”, w: Wspomnienia, s. 335. 124 LCVA, 1674, 2, vol. 12, k. 157, kopia pisma J. Matulewicza do Piusa XI, 9 VI 1925. 125 LCVA, 1674, 2, vol. 38, projekt Juliusza Retingera dla MWRiOP, 25 X 1924.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==