Ephemerides_Marianorum_2017

ny patriotyzm jednak nie był odosobniony i sprawił niemało trudności z powodu braku akceptacji odrębności narodowych miejscowego spo- łeczeństwa, choćby przez niedopuszczenie przedstawicieli Rady litew- skiej do przemówień w pierwszej kolejności przed delegacjami polski- mi przy okazji ingresu biskupiego jego rodaka 14 . Kapituła wileńska też nie zaakceptowała języka białoruskiego na- wet dla odczytania „probulli” 15 . Kapituła i polscy księża nie uznawali wcale litewskiej władzy państwowej w Wilnie 16 . Zapewne wynikało to z ogólnej sytuacji politycznej, w jakiej trzeba było w tym czasie żyć. Okazało się, że wielu polskich księży było inspiratorami i twórcami Legionów, które w roku 1919 wykazały się okrucieństwem i brutal- nością wobec ludności żydowskiej, litewskiej i białoruskiej, a rozzło- ściły bolszewików 17 . Nie oznacza to bynajmniej, że ci kapłani byli in- spiratorami takiego okrucieństwa, lecz sytuacja była tak dalece złożo- na, że zapewne nie byli oni w stanie nawet do końca przewidzieć, ja- kie będzie działanie legionistów. Dramatyczną była wiadomość o uję- ciu przez polskich żołnierzy jezuity o. Muckermanna i uwięzienie go 18 . Niezdrowy duch nacjonalizmu udzielał się księżom, począwszy od se- minarium 19 . Księży zaangażowanych politycznie i przekładających te interesy nad decyzje swego biskupa postrzegał bp Matulewicz w swo- jej diecezji jako większość 20 . Z czasem do tych problemów dołączyły się starania bolszewików o eliminowanie Kościoła z życia państwowego i religii ze szkół, a nawet przejmowanie dóbr kościelnych. W obliczu takich zagrożeń też pojawiły się różnice zapatrywań w kręgach kapłańskich. Powściągliwość bisku- pa interpretowano nawet jako uległość Litwinom z lęku, aby go bolsze- wicy nie wywieźli, a także rozpuszczono pogłoskę, że chce on usunąć ks. Lubiańca z pracy w seminarium. Wychodziło to od polskich księ- ży związanych z endecją. Jedni uważali, że biskup powinien radykalnie odnieść się do tych trendów ideologicznych, a inni wchodzili w układy 14 Zob. tamże, 141. 15 Zob. tamże, 140. 16 Zob. tamże, 142. 17 Zob. tamże, 152, 154, 156. 18 Zob. tamże, 165. 19 Zob. tamże, 176. 20 Zob. tamże, 182. Troska biskupa Jerzego Matulewicza o ducha kapłańskiego w diecezji wileńskiej 79