Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)
w tej dziedzinie wymownie świadczą liczby: na początku jego pasterzo- wania w diecezji, działały tam cztery zgromadzenia zakonne, a w 1923 roku było ich już 25. Zakonnicy mieszkali w 55 klasztorach. Oznacza to, że wiele zgromadzeń posiadało więcej niż jeden dom 36 . Biskup Jerzy Matulewicz, sam będąc zakonnikiem, wybrawszy dro- gę doskonałości, nie tylko sam nią szedł, ale zachęcał do jej wyboru i na wszelki sposób wspierał tych, którzy na nią weszli. 4. Odejście z Wilna W 1925 r. został zawarty konkordat między Polską i Stolicą Świętą. Diecezja wileńska została podniesiona do rangi arcybiskupstwa i razem z Łomżą oraz Pińskiem tworzyły nową prowincję kościelną. Wiedząc, że Wilno i duża część terytorium Litwy była przez Polskę okupowana, na Litwie wielu polityków i obywateli błędnie zrozumiało, że Watykan przyznał okupowaną część Litwy Polsce. Podniosła się wielka fala nie- zadowolenia. Nawet w złożonym w większości z chrześcijańskich demo- kratów sejmie i rządzie, a tym bardziej w społeczeństwie, słychać było głosy sprzeciwu, a nawet protestu wobec Watykanu. Rząd litewski zna- lazł się w trudnej sytuacji: Konsekwencje konkordatu pomiędzy Polską a Watykanem były silnym ciosem w autorytet władzy chrześcijańskich demokratów. Winę za jeszcze jedną przegraną w sprawie Wilna pono- szą nie tylko chrześcijańscy demokraci 37 . Chodziło również o odwleka- ne wciąż starania Litwy o podpisanie konkordatu ze Stolicą Apostol- ską, być może w ten sposób (tak wtedy myślano) udałoby się na swo- ją korzyść rozwiązać problem kościelnej przynależności Wilna. Z tą po- dwójną stratą Wilna zrodził się kolejny problem sytuacji biskupa Wil- na, Litwina Jerzego Matulewicza. Na Litwie obawiano się, że po jego odejściu ze stolicy biskupiej rozpocznie się jeszcze silniejsza poloniza- cja tych ziem, z włączeniem w ów proces i duchowieństwa. Naturalnie powstał problem wyboru arcybiskupa dla Wilna. Naj- bardziej realnym kandydatem był sam J. Matulewicz. Jednak w kon- kordacie był zapis, że kandydaci do nominacji biskupiej będą przed- stawiani do akceptacji władzy cywilnej. Biskup Jerzy Matulewicz ja- 36 Tamże, 319. 37 V. Žalys, Lietuvos diplomatijos istorija (1925-1940) , t. 1, Vilnius 2007, 107. Ks. Kęstutis Žemaitis 94
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==