Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)

ka wzajemnie zwalczających się ośrodków szykowało się do przejęcia spadku. W dniu 15 grudnia bp Matulewicz przy współudziale bp. Fran- ciszka Karevičiusa i asyście prałata Kazimierza Michalkiewicza w kate- drze wileńskiej udzielił sakry biskupiej ks. Edwardowi O’Rourke, mia- nowanemu ordynariuszem diecezji ryskiej. W dniu następnym biskupi odbyli naradę, jak się przygotować na spotkanie sowietów. Postanowio- no, aby księża w kazaniach wykładali naukę Chrystusową, akcentując te tematy, przeciwko którym występują komuniści, aby uporządkowali sprawy finansowe. Rozmawiano też o dalszej przyszłości, o odzyskiwa- niu dawnych świątyń katolickich, o wzorach ksiąg metrykalnych, o mi- sjach, o zakładaniu zakonów, o wprowadzaniu w życie nowego Kodek- su Prawa Kanonicznego, o wzajemnej wymianie doświadczeń. Posta- nowili, jeśli to będzie możliwe, wydać wspólny list do wiernych, które- go opracowanie zlecono Biskupowi wileńskiemu. Wieczorem tego same- go dnia bp Matulewicz zwołał księży z miasta, którym przekazał pod- jęte decyzje. Wspólnie zastanawiali się, jak je wprowadzić w życie. Za- planowano zorganizowanie po kolei w kościołach Wilna specjalnych na- bożeństw z odpowiednimi kazaniami. W mieście było niespokojnie. Poło- żenie Biskupa było niezwykle trudne 7 . Czuł on zbliżające się polityczne zmiany. Niemcy przygotowywali się do opuszczenia miasta, Polacy za wszelką cenę chcieli zachować Wilno w swoim posiadaniu. Litwa, któ- ra 16 II 1918 r. ogłosiła swoją niepodległość, miała żywotne interesy w tym, by nikomu nie oddawać swojej historycznej stolicy. Sam bp Ma- tulewicz w swoich zapiskach zaznaczył: Moje położenie było niezmier- nie trudne: co jednym się podobało, to nie podobało się innym. Dokoła wszystko wrzało. Trzymałem się Chrystusa i Kościoła 8 . Niemcy w koń- cu się wycofali. 2 I 1919 r. rząd litewski zmuszony był do wycofania się przed nacierającymi wojskami bolszewików. W mieście rozpoczęły się walki pomiędzy Polakami i wkraczającymi do miasta bolszewika- mi, które bolszewicy wygrali. WWilnie został utworzony rząd nowo pro- klamowanej Litewskiej Sowieckiej Republiki Socjalistycznej, której prze- wodniczył Vincas Kapsukas-Mickevičius. Dnia 27 lutego 1919 r. Litew- ska Republika Socjalistyczna połączyła się z Republiką Białoruską. Już od pierwszych dni nowej władzy rozpoczęły się areszty, przeszukania, 7 T. Górski, Błogosławiony Jerzy Matulewicz , Warszawa 2005, 160. 8 J. Matulaitis, Užrašai… , 120. Ks. Kęstutis Žemaitis 86

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==