Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)
mariańskiego apostoła XVIII w. Reforma wówczas podjęta była zasłu- gą i owocem jego energii i apostolskiej gorliwości. Za jego też sugestią i zgodnie z zakonnymi dekretami marianie podjęli w dziedzinie naucza- nia współpracę z Komisją Edukacji Narodowej. Już w kilka miesięcy po wyborze o. Nowickiego na generała marianie otworzyli pierwsze szko- ły parafialne. W 1777 r. istniały one w Mirosławiu i Mariampolu na Litwie 73 . Zdając sobie sprawę, jak dla Kościoła i ojczyzny ważne jest moralne, religijne i humanistyczne wychowanie młodego pokolenia, ka- pituły w 1782 i 1785 r., pod przewodnictwem Nowickiego, wydały dekrety nakazujące bezwarunkowo otwarcie szkół przy każdym klasz- torze 74 . W odpowiedzi na powyższe zarządzenia marianie, pokonaw- szy trudności personalne, finansowe i lokalowe, zorganizowali szko- ły, a największa z nich – w Mariampolu, wzorowo utrzymywana i cie- sząca się mirem wśród okolicznej ludności, liczyła ponad stu uczniów. (Szkoły nie było tylko w Goźlinie, ze względu na wcześniejszy pożar kościoła i klasztoru, ani w Górze Kalwarii, ponieważ tam funkcjono- wała duża szkoła pijarów). Po upadku Rzeczpospolitej w 1795 r., w nowej zaborczej sytuacji politycznej, szkoły te były zamykane. Najdłużej, bo aż do powstania listopadowego istniała szkoła w Mariampolu 75 . Wydaje się, że jeszcze dłużej funkcjonowała szkółka w Raśnie, bo aż do powstania stycznio- wego. Miała ona jednak specyficzny charakter, liczyła bowiem zaled- wie 5-6 uczniów i zgodnie z wolą fundatora klasztoru, wyłącznie sta- nu szlacheckiego. Gdy władze carskie groziły jej likwidacją, marianie odpowiadali, że żadnej szkółki nie ma, są tylko chłopcy, którzy speł- niają różne posługi 76 . 2.4.3. Misje ludowe i rekolekcje Dla Zakonu Marianów, w nawiązaniu do ich charyzmatu „parochis in cura animarum suffragantes”, bardzo właściwą formą apostolatu było 73 J. Totoraitis, Marianie ..., 9; T. Wierzbowski, Szkoły parafialne w Polsce i na Litwie za czasów KEN (1773-1794) , Kraków 1921, 216. 74 Capitula Generalia ..., dekret 1782/5, 1785/4, 1785/17. 75 Świadczą o tym zachowane przemowy uczniów. Ostatnia z nich pochodzi z 1829 r. Zob. J. Totoraitis, Marianie ..., 9-10. 76 BUVil, F4-A194, Documenta Vilnensia , vol. I-II. Luźny zbiór zawierający setki dokumentów, dotyczących zwłaszcza placówki marianów w Raśnie. Powstanie i dzieje Zakonu Marianów w latach 1673-1908 65
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==