Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)

itische „ars rhetorica” im Zeitalter der Glaubenskaempfe , Frankfurt a.M., 1986; ta ostatnia pozycja jest fundamentalną pracą dotyczącą nie tylko historii retory- ki u schyłku XVI w., co sposobu wykorzystania źródeł antycznych przez szesna- stowiecznych teoretyków retoryki. W sumie – niezależnie od zgłoszonych wcześniej pewnych pytań i wątpliwości – otrzymaliśmy studium bardzo rzetelnie przygotowane, które – powtarzam – daleko wykracza poza niezwykle skromnie za- kreśloną tytułem problematykę. Omawiana książka nie jest tylko opi- sem zawartości oraz źródeł podręcznika Papczyńskiego, ale szeroką pa- noramą kształtowania myśli retorycznej, co najmniej w wiekach XVI i XVII (o odwołaniach do historii retoryki nie wspomnę, bowiem były one i konieczne, i oczywiste przy tak zamierzonej pracy). Należy doce- nić wielką rzetelność filologiczną autora, choć na jego miejscu usunął- bym wszelkie ostro krytyczne wtręty wobec poprzedników i ograniczył się wyłącznie do poprawienia we wcześniejszych pracach oczywistych błędów, opustek czy niedokładności. Nie są one bowiem kompromitu- jące dla autorów, a tylko wskazują, że chyba w znakomitej większości przykładów, po prostu nie dotarli do literatury przedmiotu, bądź nie wykazali się, tak chwalebną dla filologa, ostrożnością. Z uwag krytycznych najpoważniejsza dotyczy braku trzech niezwy- kle ważnych pomocy: bibliografii (nie rozwiązuje tego problemu biblio- grafia zamieszczona w przypisach), indeksu nazwisk oraz indeksu rze- czowego. Bez tych trzech elementów opracowanie – co raz jeszcze pod- kreślam – ważkie, dobrze i kompetentnie przygotowane – bardzo traci na czytelności oraz łatwości poruszania się w nim czytelnikowi, szcze- gólnie mniej obeznanemu z problematyką retoryczną. Częściowo zarzut ten kieruję także do Wydawnictwa, które, nawet przy niechęci autora do wykonania wspomnianych prac, winno go do tego zachęcić. Ran- ga naukowa książki BEZ wskazanych elementów (bibliografia, indek- sy) znacznie się obniża. Na zakończenie raz jeszcze muszę kategorycznie stwierdzić: zarzut dotyczący braku bibliografii i indeksów jest jedynym poważnym, ale nie- stety – obniża rangę całej publikacji, bowiem skierowuje ją WYŁĄCZ- NIE do osób znających nie tylko retorykę, ale szczególnie retorykę pol- ską oraz europejską w wieku XVII. Pozostałe są uwagami wywołanymi przez samego badacza, który poszerzył swe rozważania o wiele kwestii istotnych (np. dzieje rodziny Lubomirskich), lecz dla głównego toku wy- Jakub Z. Lichański 546

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==