Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)

Po trzecie wreszcie – we fragmentach tyczących teorii retoryki do- brze by było ustalić jakiś konkretny system, z którym porównuje ba- dacz propozycje Papczyńskiego. Konieczne wtedy staje się skonfronto- wanie uwag tyczących Papczyńskiego nie tyle z tradycją antyczną (tu aż prosi się dokładniejsza analiza uwag Kwintyliana, bowiem to one były punktem wyjścia praktyki szkolnej 8 ), co z ówczesnymi propozycja- mi teoretycznymi, szczególnie w zakresie „przełożenia” ich na praktykę dydaktyczną (tu można by wyjść od analizy Ratio studiorum ) 9 . Uwaga czwarta wreszcie dotyczy kwestii, która nie wiąże się już bezpośrednio z tekstem omawianej książki. Jak sądzę, wielka chwa- ła należy się środowisku marianów za to, że podjęli trud przybliżenia postaci i dorobku o. Stanisława Papczyńskiego. Zarysowana w oma- wianej książce, ale i w innych, sylwetka kapłana i naukowca, a tak- że – artysty zasługuje na przypomnienie i przywrócenie naszej trady- cji. W tym zakresie zatem zasługa Bogdana Kupisa jest bardzo duża, bowiem przypomnienie dzieła Papczyńskiego pozwala na podjęcie dal- szych prób, przynajmniej wstępnego opisu systemu retoryki w Polsce w wieku XVII 10 . ny fragment poprzedzający nt. teorii retoryki w Polsce w XVII w.]; W. Bruchnal- ski, Rozwój wymowy w Polsce w: Dzieje literatury pięknej w Polsce , t. 1-2, Kra- ków 1918, t. 2, 241-418, tu: 334-342 [brak wzmianki o S. Papczyńskim jest kompletnie niezrozumiały!]; J.Z. Lichański, Retoryka od renesansu do współcze- sności – tradycja i innowacja , Warszawa 2000, 161-183 [ System retoryki ], oraz 188-237 [bibliografia: Retoryka w Polsce ]. 8 Cf. Quint., II. 4, passim ; kwestia ta zwięźle została przedstawiona w: H. Cichoc- ka, Szkoła retoryki greckiego średniowiecza ( bizantyńska szkoła retoryki ), w: H. Cichocka, J.Z. Lichański, Zarys historii retoryki – od początku do upadku cesar- stwa bizantyńskiego , Warszawa 1993, 70-71, szerzej w: J.Z. Lichański, Retory- ka od renesansu do współczesności …, 165-166. 9 Pewne uwagi m.in . w: H. Bohdziewicz, Działalność literacka polskiego środowi- ska pijarów w dobie oświecenia , Kraków 2005, passim . Nt. szkolnictwa jezuic- kiego, por. m.in .: Wkład jezuitów do nauki i kultury Rzeczypospolitej Obojga Na- rodów i pod zaborami , red. I. Stasiewicz-Jasiukowa, Kraków-Warszawa 2004, passim [o innych pracach zamilczę, bowiem są one dość oczywiste i przez auto- ra czasem przywoływane]. 10 Na część tych prac wskazał zresztą Kupis, por. m.in . studia Eugenii Ulčinaite, Zbigniewa Rynducha czy Barbary Otwinowskiej. Szkoda jednak, że nie skorzy- stał z takich prac, jak np. Jiřieego Krausa, Rétorika v déjinach jazykove komuni- kacé , Praha 1981, Thomasa Conleya, Rhetoric in the European Tradition , Chi- cago-London 1990 czy wspominanego już tomu wydanego pod redakcją Marca Fumaroliego, a także prac piszącego tego słowa. Oraz dwu dość podstawowych studiów: Wernera Barnera, Barockrhetorik , München 1970 i Barbary Bauer, Jesu- Błogosławiony Stanisław Papczyński MIC... 545

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==