Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)
łecznych i gospodarczych na terytorium dawnego imperium Rosji. Lęk przed prześladowaniami i utratą życia mobilizowały setki tysięcy miesz- kańców Rosji do opuszczenia kraju i szukania przystani życiowej poza jego granicami. Prześladowaniami były najbardziej zagrożone osoby związane z dawnym reżimem, tj. arystokracja, szlachta, urzędnicy, du- chowieństwo, intelektualiści, ziemianie. Harbin był miastem bardzo młodym. Początki swoje zawdzięczał budowie rosyjskiej Kolei Transsyberyjskiej, której budowę rozpoczęto w 1898 r. Już przed rewolucją październikową, na mocy specjalnych umów, był on zarządzany przez Rosjan i przedstawiał charakter wy- bitnie rosyjski 3 . Po rewolucji stanowił największy ośrodek emigrantów rosyjskich masowo tu napływających. Tworzyła go w większości elita przedrewolucyjnej Rosji. Ta „biała emigracja” zamieszkała w starej ro- syjskiej dzielnicy, znanej w Harbinie jako „twierdza białych Rosjan” 4 . Do Harbina masowo też napływał pewien destrukcyjny element. Byli to katorżnicy, uciekinierzy z Sybiru i rozbitych carskich więzień, nie- dobitki armii interwencyjnych. Z czasem zaś, po umocnieniu komuni- zmu napływali licznie obywatele sowieccy o przekonaniach komuni- stycznych. Społeczeństwo Harbina w omawianym okresie to konglo- merat narodowości, ras, religii, najróżniejszych sekt, wyznań i orien- tacji politycznych, skłóconych ze sobą pod względem religijnym, poli- tycznym i narodowościowym. Spośród tych grup na pierwsze miejsce wysuwało się potężne prawosławie liczące w latach dwudziestych oko- ło sto tysięcy wyznawców, pięciu biskupów – w tym jeden metropolita i jeden arcybiskup. Prawosławni mieli do swej dyspozycji osiemnaście bogatych cerkwi i około dwustu kapłanów 5 . Istniały też prawosławne klasztory męskie i żeńskie, świetne chóry złożone z najlepszych śpiewa- ków operowych dawnej Rosji. Potęgę ideologiczną stanowiły liczne pe- riodyki, broszury, dzienniki i wydawnictwa w języku rosyjskim. Prawo- sławie rosyjskie nie było jednolite narodowościowo. Należały do niego także grupy ludów zamieszkujących dawne imperium carskie. Osobną kwestię w życiu prawosławia w Harbinie stanowili Ukraińcy, których 3 K. Grocholewski, Polacy na Dalekim Wschodzie , Harbin 1928, 9; B.Z. Wojas, Dzieje Polonii harbińskiej , „Biblioteka Kultury” t. 250, Paryż 1974, 3-15. 4 Archiwum Generalne Marianów w Rzymie. Zespół Akt Ordynariatu Harbińskie- go (dalej: AGM. Ord. Harb.), Cikoto do Lagier , Rzym, 5 XII 1936. 5 AGM. Ord. Harb., Abrantowicz do Sincero , Harbin, 6 XII 1928. Jan Kosmowski MIC 152
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==