Lumen 2018

3. J. Topolski, ed., Dzieje Polski , Warsaw, 1975, pp. 321-329. 4. J. Dabrowski et al., ed., Wielka historia powszechna , vol. V, part II, Warsaw, 1938, pp. 251-292. 5. J. Topolski, ed., op.cit., pp. 332-333. 6. T. Manteuffel, ed., op.cit., pp. 554-556. 7. S. Cynarski, Sarmatyzm. Ideologia i styl zycia , in: J. Tazbir, ed., Polska XVII wieku. Panstwo, spoleczenstwo, kultura , Warsaw, 1969, p. 235. 8. W. Czaplinski, Zarys dziejow Polski od roku 1864 , Cracow, 1985, p. 309. 9. O. Halecki, Storia della Polonia , Roma, 1966, pp. 198-199. 10. J. Topolski, ed., op. cit., p. 350. 11. W. Potocki, Moralia , vol. I, Cracow, 1915, p. 133. 12. On April 1, 1656, during a Holy Mass, the King made the fol- lowing vow before the Apostolic Nuncio: “Cum vero magno animi mei dolore luculenter videam, propter gemitum (paupe- rum) et oppressionem hominum conditionis plebeiae in Regna mea immissa a Tuo (B.V. Mariae) Filio iusto iudice flagella pestis, bellorum et aliorum malorum per hoc septennio (1648-1656), promitto insuper ac voveo, me serio cum universis ordinibus pace constituta rationes omnes initurum ad ea avertenda mala, atque procuraturum, ut a gravaminibus iniustis et oppressonibus populus Regni mei eximatur.” E. Rykaczewski, ed., Relacye Nuncyuszow Apostolskich i innych osob w Polsce od r. 1548 do 1690 , vol. II, Berlin-Poznan, 1864, p. 297. 13. “Deum Poloniam pro subditorum oppressione castigare intel- ligo, quasi rusticus non solum esset proximus tuus, sed neque homo.” K. , Satyry , Wroclaw, 1953, p. 282. 14. I. Chrzanowski, Historia literatury niepodleglej Polski 1765- S TANISLAUS P APCZYNSKI 40