Steponas Matulis new version

posługiwali marianie wiernym w trzech kościołach filialnych i dwóch kaplicach. Prowadzili dwa gimnazja, trzy internaty, dwie szkoły pod- stawowe, jedną zawodową, trzy ochronki – sierocińce. Jeden współbrat kierował diecezją wileńską. Liczba członków różnych stowarzyszeń, które były kierowane przez Zgromadzenie, również powiększała się 479 . O apostolacie prasy, posłudze słowa, nauczaniu itd. już była mowa. Trze- ba tylko podkreślić różne zaangażowania się Reformatora i współbraci w rozwój życia zakonnego. W tym czasie Przełożony Generalny założył jedno zgromadzenie sióstr. Dziewięć zaś innych rodzin zakonnych z upo- ważnienia ordynariuszy lokalnych marianie wspierali radami, wskazów- kami, dostosowaniem konstytucji, układaniem ich i staraniem o ich za- twierdzenie przez Stolicę Apostolską 480 . Ucisk rosyjski, wojna światowa 1914 r. i jej nieprzychylne następ- stwa bardzo zahamowały rozwój i wzrost Zgromadzenia. Z powodu burzliwych czasów i wyjątkowych okoliczności, Przełożony Generalny nie zawsze i nie wszystkie domy mógł należycie zwizytować. Robił to w miarę możności i pilnie starał się utrzymywać z nimi kontakty. Na- znaczył dwóch współbraci na swoich wikariuszy: ks. Jakowskiego dla Polaków i ks. Būčysa dla Litwinów, którzy go zastępowali i o wszystkim informowali 481 . Wszystkie te dzieła, o których było mówione wyżej, bez względu na trudności miejsc i czasu zostały dokonane, bo wszyscy współbracia, prze- de wszystkim księża, dużo i z wielkim zaangażowaniem w miarę sił pra- cowali. Dobry duch panował w Zgromadzeniu 482 . Niemniej jednak Re- formator spoglądając w przeszłość pokornie wyznawał: „Lecz sporo jest spraw, w których były braki z powodu naszej ułomności i niedoświad- czenia oraz ciężkich czasów i bardzo trudnych warunków, w których się znaleźliśmy. Będziemy w miarę możności przy Bożej pomocy starali się braki usunąć” 483 . 479 Tamże. 480 Por. tamże i tego opracowania: cz. I, rozdz. II, D. 481 Por. Matulewicz, Sprawozdanie dla Stolicy... , s. 21. 482 Tamże, s. 1, 22, 23. 483 Tamże, s. 23. Rozpowszechnianie się marianów po świecie 247