Steponas Matulis new version

mariańscy odbywali swoje studia. Współbracia ponadto prowadzili tam szkołę ludową dla ubogich chłopców i zajmowali się duszpasterstwem. Władze zaś rosyjskie niegodziwie w 1864 r. istniejący tam kościół zamie- niły na prawosławną świątynię i razem z zabudowaniami klasztornymi oraz majątkiem przekazały duchowieństwu prawosławnemu 285 . Od roku 1901 budynki służyły na szkołę nauczycieli prawosławnych, a w czasie wojny należały do wojska niemieckiego. Po wojnie zaś w tych budyn- kach mieszkały sieroty zgromadzone z okolicznych miejscowości. Kie- rowanie sierocińcem pod koniec czerwca 1920 r. powierzone zostało ks. Janowi Sobczykowi, który po zdewastowaniu okolic przez bolszewi- ków, przeniósł zakład do Torunia w diecezji poznańskiej 286 . Wydało się to pomyślną okazją dla przełożonego generalnego Jerzego Matulewicza dla odzyskania dawnego domu mariańskiego i założenia tam nowicjatu albo juwenatu, o czym już tak dawno marzył 287 . I rzeczywiście, po odejś- ciu Rosjan biskup Jerzy, jako ordynariusz wileński, 9 listopada 1920 r. odzyskał 288 dla marianów kościół raśniański i klasztor z 168 ha ziemi. Przeniósł tu nowicjat z Bielan i oddał wszystko pod zarząd ks. K. Broni- kowskiemu. W czerwcu 1922 r. nowicjat został na stałe założony w odzyskanym domu skórzeckim 289 . W Raśnej bowiem, na usilne naleganie 290 Przełożo- nego Generalnego, br. Władysław Lewandowicz, współpracując ściśle 285 Matulewicz, Sprawozdanie dla Stolicy... , s. 17; A. Bołtuć, Historia domu , AMG, Domus Rasnensis , nr 2. 286 Bołtuć, dz. cyt. 287 List J. Matulewicza, 3 czerwca 1920, nr 4; do ks. W. Jakowskiego, 28 paździer- nika 1920, nr 6. 288 Dekret nr 5735, AMG, Domus Rasnensis , nr 1. Lecz władza polska w 1924 r. obwieściła, że ona jest właścicielem tego typu dóbr skonfiskowanych przez władze rosyj- skie, a więc i raśniańskich (oprócz kościoła), i marianów uważała tylko za dzierżawców od 1924 r. Bołtuć, dz. cyt.; Būčys, Momoriale visitationis canonicae domus Rasnensis , 22 stycznia 1929, AMG, nr 1. 289 List A. Rattiego do ks. J. Matulewicza, 2 stycznia 1921, AMG, Nowicjat Prowin- cji Polskiej , II; List J. Matulewicza do A. Rattiego, 28 grudnia 1920, tamże, I; Mroczek, Historia domu skórzeckiego , AMG, Domus Skurcensis, Relatio annua… 1929 , nr 2. 290 List J. Matulewicza do ks. K. Bronikowskiego, 8 maja 1921, nr 2; 15 lipca 1921, nr 3; do ks. W. Jakowskiego, 15 lipca 1921, nr 9. Rozpowszechnianie się marianów po świecie 209