Steponas Matulis new version

skwaru, z wielkim narażeniem swego życia i zdrowia zjeżdżają do najniż- szych pokładów ziemi i to za pieniędzmi, za rzeczami nietrwałymi […] Czyż my nie powinniśmy dokądkolwiek wejść, zejść, gdzie jest nadzieja zdobycia czegoś dla Chrystusa i Jego Kościoła: do różnych stowarzyszeń, instytutów, do różnych krajów i państw” 67 . Chociaż wreszcie jasno było widać, że nowicjat potajemny, w którym by liczniejsi głównie kapłani przebywali, nie tylko w Petersburgu, lecz także na terenie całej Rosji bez wrogiej podejrzliwości władz cywilnych w żaden sposób nie może być utrzymany 68 , Jerzy Matulewicz od powzię- tego dzieła nie odstąpił i z niezłomnym duchem szukał innych sposobów dobrego przygotowania robotników dla winnicy Pańskiej. „Jeżeli nie możemy urządzić nowicjatu w Rosji, to możemy wyjechać za granicę. Byle tylko była zdecydowana dobra wola, a miejsce na kuli ziemskiej zawsze sobie znajdziemy, np. w Szwajcarii lub w Ameryce. Jeżeli jedna droga zamknięta, dlaczego nie poszukać sobie innej; jeżeli w jednym miejscu nie można przejechać, dlaczego by nie spróbować gdzie indziej? Jeżeli jedne drzwi zamknięte, przebijmy sobie inne; jeżeli jedno okno zatarasowane i zabite, zróbmy sobie drugie, aby światło mogło się prze- dostać. To samo również powinno się stosować do naszych prac i życia. Jeżeli nas wyrzucą przez jedne drzwi, wróćmy przez drugie, choćby na- wet przez tylne, gdy tylko tego domaga się większa chwała Chrystusa i większy pożytek Jego Kościoła. Jeżeli nas wyrzucą przez jedno okno, wchodźmy z powrotem przez drugie, aby tylko wszędzie wnosić ducha Chrystusowego i pozyskać wszystko dla Chrystusa i dla Jego świętego Kościoła” 69 . Ponieważ więc w cesarstwie rosyjskim brama dla rozwoju odrodzone- go Zgromadzenia została zamknięta, jego Reformator zwrócił swe oczy na otwarcie nowego wejścia i starania skierował na Szwajcarię. 67 Tamże. 68 Tenże, Kelionė… , 17 listopada 1911, s. 63. 69 Tenże, Mintys… , 25 października 1910, s. 12-13. Pierwsze kroki w Petersburgu 139