Ephemerides Marianorum - Studia historyczno-teologiczne (2012)

należały do metropolii leżących w obcych państwach: Sejny – Warsza- wa, Wilno – Mohylew. Centrum metropolii mohylewskiej znajdowało się już na terenie terroru i ideologii bolszewickiej. Wielkim problemem diecezji wileńskiej było to, że jej terytorium rozciągało się na terenach dwóch dużych byłych guberni rosyjskich – wileńskiej i grodzieńskiej. Mieszkali tam Litwini, Polacy, Białorusi- ni i Ukraińcy 2 . W takiej wielonarodowościowej i wielojęzycznej diece- zji nieuchronnie powstawały konflikty narodowościowe. W tym samym 1918 r. Rada Litewska zwróciła się do nuncjusza w Monachium Pacellego, by poparł Litwina jako kandydata na stolicę biskupią w Wilnie 3 . Watykan uznał Litwę de iure i nawiązał stosunki dyplomatyczne dopiero w 1922 r. Ten krok Rady Litewskiej był nie tylko wyrazem jej troski o katolików litewskich w diecezji wileńskiej, ale również wyrazem politycznych ambicji mających na celu naprawę wyrządzonych krzywd narodowych. W końcu biskupem stolicy Litwy został Litwin. Na kandydaturę biskupa Wilna wpływ mieli faktycznie sprawujący tam jeszcze władzę Niemcy. Rada Litewska po długim za- stanawianiu się wybrała spośród kilku kandydatów Jerzego Matulewi- cza, którego zaproponowało kilku wpływowych biskupów polskich. Rada zaakceptowała kandydaturę Matulewicza i doniosła o tym Pacel- lemu w Monachium. W tym samym czasie Niemcy postanowili usu- nąć z Wilna administratora diecezji, prał. Michalkiewicza – został wy- wieziony do Niemiec. Owo wydarzenie było bardzo nieprzyjemne dla Rady Litewskiej 4 . Fakt ten wskazywał, że Litwa, choć ogłosiła niepod- ległość, praktycznie nie sprawowała jeszcze wystarczającej władzy na całym terytorium kraju. W diecezji wileńskiej i w samym Wilnie trwały polityczne walki. Nie obiecywało to niczego dobrego przyszłemu paste- rzowi Wilna. Wyglądało na to, że ten, który nim zostanie, będzie mu- siał wiele przecierpieć z powodu wtrącania się różnych władz w sprawy Kościoła, że będzie dochodziło do kłótni narodowościowych. Czy łatwo będzie zjednoczyć wielonarodowościową wspólnotę katolicką? Czy da się zahamować, nawet wśród duchownych, rozprzestrzeniającą się na- rodową nietolerancję? Czy nowy pasterz będzie potrafił zachować od- 2 V. Merkys, Tautiniai santykiai Vilniaus vyskupijoje 1798-1918 , Vilnius 2006, 93. 3 S. Yla, Jurgis Matulaitis , Kaunas 2007, 73. 4 Tamże, 74. Ks. Kęstutis Žemaitis 84

RkJQdWJsaXNoZXIy MjI2Mw==